Chomsky ve Prashad: Dünya üzerindeki yaşamı tehdit eden 3 büyük tehlike var

Çin ve birkaç ülke dışında dünyanın büyük bir kısmı, hükümetlerin suç sayılabilecek yetersizliği nedeniyle durdurulamayan, hızla yayılan bir virüsle karşı karşıya. Zengin ülkelerin hükümetlerinin, Dünya Sağlık Örgütü ve bilimsel kuruluşlar tarafından yayınlanan temel bilimsel protokolleri alaycı bir şekilde bir kenara bırakması, onların kötü niyetli uygulamalarını ortaya koyuyor.

 Testler, temaslıların takibi ve izolasyon yoluyla virüsü kontrol altına almaya odaklanmaktan daha azını yapmak — ve bu da yetmezse geçici bir karantina uygulamak — aptallıktır. Bu zengin ülkelerin, “halkın aşısı”nı yaratma politikası yerine, aşı adaylarını stoklayarak “aşı milliyetçiliği” politikası izlemesi de aynı derecede üzücüdür.

 İnsanlık adına, fikri mülkiyet kurallarını askıya almak ve tüm insanlar için evrensel aşılar geliştirmek için bir prosedür oluşturmak akıllıca olacaktır.

Pandemi hepimizin aklındaki en önemli konu olsa da, türümüzün ve gezegenimizin uzun ömürlülüğünü tehdit eden başka önemli sorunlar da var. Bunlar arasında şunlar yer alıyor:

Nükleer Yok Oluş

Atom Bilimcileri Bülteni, 2020 yılının Ocak ayında, Kıyamet Saati’ni gece yarısına 100 saniye kala, yani çok tehlikeli bir noktaya ayarladı. 1945 yılında ilk atom bombasının geliştirilmesinden iki yıl sonra oluşturulan bu saat, Bülten’in Bilim ve Güvenlik Kurulu tarafından her yıl değerlendirilerek, dakika ibresinin hareket ettirilip ettirilmeyeceği veya yerinde bırakılacağına karar veriliyor. Saati yeniden ayarladıklarında, yok oluş çok daha yakın olabilir. 

Büyük güçler 13.500’e yakın nükleer silaha sahipken (bunların yüzde 90’ından fazlası sadece Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunuyor), sınırlı silah kontrol anlaşmaları şimdiden parçalanıyor. Bu silahların gücü, gezegenimizi kolaylıkla daha da yaşanmaz hale getirebilir.

 Amerika Birleşik Devletleri Donanması, düşük verimli taktik W76-2 nükleer savaş başlıklarını çoktan konuşlandırdı. Nükleer silahsızlanma için acil adımlar atılması, dünya gündemine zorla dahil edilmelidir. Her yıl 6 Ağustos’ta anılan Hiroşima Günü, daha güçlü bir düşünme ve protesto günü haline gelmelidir.

İklim Felaketi

2018 yılında yayınlanan bir bilimsel makale, şaşırtıcı bir başlıkla dikkat çekti: “Deniz seviyesinin yükselmesi dalgaların neden olduğu sel felaketlerini şiddetlendirdiği için, 21. yüzyılın ortalarında çoğu atol yaşanmaz hale gelecek.” Yazarlar, Seyşel Adaları’ndan Marshall Adaları’na kadar uzanan atollerin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. 2019 yılında Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yayınlanan bir raporda, 1 milyon hayvan ve bitki türünün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu tahmin ediliyor.

 Buna felaket niteliğindeki orman yangınları ve mercan resiflerinin ciddi şekilde beyazlaşmasını da ekleyin ve artık iklim felaketinin kömür madenindeki kanarya olduğu gibi klişeler üzerinde durmamızın gerekmediğini açıkça görebilirsiniz; tehlike gelecekte değil, şimdiki zamanda. Fosil yakıtlardan tamamen vazgeçemeyen büyük güçlerin, 1992 yılında Rio de Janeiro’da düzenlenen BM Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda belirlenen “ortak ama farklı sorumluluklar” yaklaşımına bağlı kalmaları çok önemlidir.

 Jamaika ve Moğolistan gibi ülkelerin, küresel karbon emisyonlarının çok küçük bir kısmını ürettikleri halde, Paris Anlaşması’nın gerektirdiği şekilde 2020 sonundan önce iklim planlarını BM’ye güncellemiş olmaları anlamlıdır. Gelişmekte olan ülkelerin sürece katılımları için taahhüt edilen fonlar neredeyse tamamen kurumuş, dış borç ise şişmiştir. Bu durum, “uluslararası toplum”un temel ciddiyet eksikliğini göstermektedir.

Sosyal Sözleşmenin Neoliberal Yıkımı

Kuzey Amerika ve Avrupa ülkeleri, devletin kâr peşinde koşanlara teslim edilmesi ve sivil toplumun özel vakıflar tarafından metalaştırılmasıyla kamu işlevlerini ortadan kaldırmışlardır. Bu, dünyanın bu bölgelerinde sosyal dönüşümün önünün grotesk bir şekilde tıkandığı anlamına gelmektedir. Korkunç sosyal eşitsizlik, işçi sınıfının göreceli siyasi zayıflığının bir sonucudur. Milyarderlerin açlık oranlarının yükselmesine neden olan politikalar belirlemelerini sağlayan da bu zayıflıktır. 

Ülkeler anayasalarına yazılan sözlerle değil, yıllık bütçeleriyle değerlendirilmelidir; örneğin ABD, savaş makinesine neredeyse 1 trilyon dolar harcarken (tahmini istihbarat bütçesini de eklerseniz), kamu yararına (sağlık hizmetleri gibi, pandemi sırasında açıkça görüldüğü gibi) bunun çok küçük bir kısmını harcamaktadır.

 Batı ülkelerinin dış politikaları silah anlaşmalarıyla iyi bir şekilde yağlanmış görünüyor: Birleşik Arap Emirlikleri ve Fas, sırasıyla 23 milyar dolar ve 1 milyar dolar değerinde ABD yapımı silah satın alabilmeleri koşuluyla İsrail’i tanımayı kabul etti.

 Filistinlilerin, Sahrawi’lerin ve Yemen halkının hakları bu anlaşmalarda dikkate alınmadı. ABD’nin Küba, İran ve Venezuela dahil 30 ülkeye uyguladığı yasadışı yaptırımlar, COVID-19 halk sağlığı krizi sırasında bile hayatın normal bir parçası haline geldi. Kapitalist bloktaki halkların, birçok açıdan sadece isimde demokratik olan hükümetlerini bu acil durumla ilgili küresel bir bakış açısı benimsemeye zorlayamamaları, siyasi sistemin başarısızlığıdır. Artan açlık oranları, gezegendeki milyarlarca insan için hayatta kalma mücadelesinin ufukta olduğunu ortaya koymaktadır (bütün bunlar olurken Çin, mutlak yoksulluğu ortadan kaldırmayı ve açlığı büyük ölçüde ortadan kaldırmayı başarmıştır).

Nükleer yok oluş ve iklim felaketi nedeniyle neslinin tükenmesi, gezegenimiz için ikiz tehditler oluşturuyor. Öte yandan, geçtiğimiz nesli rahatsız eden neoliberal saldırının kurbanları için, sadece varlıklarını sürdürme konusundaki kısa vadeli sorunlar, çocuklarımızın ve torunlarımızın kaderiyle ilgili temel soruları gölgede bırakıyor.

Bu ölçekteki küresel sorunlar, küresel işbirliğini gerektirir. 1960’larda Üçüncü Dünya ülkeleri tarafından baskı altına alınan büyük güçler, 1968’de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nı kabul ettiler, ancak 1974’te son derece önemli olan Yeni Uluslararası Ekonomik Düzenin Kurulması Bildirgesi’ni reddetiler.

 Uluslararası sahnede böyle bir sınıf gündemini yürütmek için gerekli güç dengesi artık mevcut değildir; özellikle Batı ülkelerinde, ama aynı zamanda gelişmekte olan dünyanın daha büyük devletlerinde (Brezilya, Hindistan, Endonezya ve Güney Afrika gibi) siyasi dinamikler, hükümetlerin karakterini değiştirmek için gereklidir. Nükleer savaş, iklim felaketi ve toplumsal çöküş gibi yok olma tehlikelerine yeterli ve acil dikkat gösterilmesi için güçlü bir enternasyonalizm gereklidir. Önümüzdeki görevler zorlu ve ertelenemez.