Deniz Kılınç / İstanbul, 8 Şubat (HNA) – Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) yayınladığı bir raporda dünyanın neredeyse tüm kıtalarında bulunan ve gezegenin en büyük tatlı su kaynakları arasında yer alan buzulların tehdit altında olduğu uyarısını yaptı.
UNESCO’nun Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) ile ortak yayınladığı raporda iklim değişikliği gözleminde öncü olan buzulların her yıl 58 milyar ton buz kaybettiği ve küresel deniz seviyesindeki artışa yüzde 5 katkıda bulunduğu açıklandı.
Raporda, “bugün UNESCO Dünya Mirası alanlarındaki buzulların iklim değişikliği sebebiyle eşi benzeri görülmemiş bir hızda eridiğini biliyoruz” denildi:
“UNESCO Dünya Mirası buzullarının üçte biri iklim değişikliği sebebiyle 2050’ye kadar yok olacak. Buradaki tek umut ışığı, küresel sıcaklıklar sanayi öncesi döneme göre 1.5 dereceyi aşmazsa buzulların kalan üçte ikisi kurtarılabilir. Gelecek nesiller için bu önemli yerlerin acilen koruma altına alınması gerekiyor.”
Dünyanın buzulları değerli bir kaynak olmanın yanı sıra küresel ısınma sebebiyle hızla yok olan narin bir ekosistem. Bilim insanları on yıllar gibi kısa bir süre içinde ABD kıtasındaki buzulların yok olabileceği uyarısını yapıyor. Ve Discovery’de yayınlanan bir makaleye göre buzulların bu hızda erimesi, toplum ve bel bağladığımız doğal sistemler için de tehlikeler yaratıyor.
Buzulların erimesiyle salınan karbon ve buzun içinde yer alan mikroplar veya dumanların yeryüzüne çıkmasının yanı sıra, bu negatif iklim değişikliği gelişmesi gezegenin daha da ısınmasına yol açıyor. ABD’nin Alaska eyaletinde gelgit buzullarını araştıran buzul bilimciler ısınan deniz suyunun buzulları düşünülenin aksine 100 kat daha hızlı erittiğini belirtiyor.
Eriyen suya bel bağlayan Alaska ve diğer toplumlar başka bir problemle de karşı karşıya – nehirlerin aniden yok oluşu. Bu, bir nehrin akışının aniden eriyen buzulla değişmesiyle oluşuyor. Kanada’nın Yukon bölgesinde Slim’s Nehrinin akış yönü birkaç gün gibi kısa bir süre içinde değişti, bir nehrin tamamen kurumasına neden oldu, yakınlardaki Kluane Gölündeki su seviyesinin neredeyse iki metre azalmasına neden oldu ve bu bölgelerde yaşayan veya göç etmekte olan somonların da kurumasına neden oldu.
Bilim insanları ayrıca Grönland’daki buz örtüsünün kritik eşikte olduğunu ve deniz seviyesinin buz kaybı sebebiyle bir veya iki metre yükselmesinin olası olduğunu söylüyor. Antarktika’da “kıyamet günü buzulu” da denilen Thwaites buzulunu gözlemleyen araştırmacılara göre, bu buzulun kaderi oldukça hassas bir dengede. Yalnızca bu buzulun erimesi bile deniz seviyesinin 65 santimetre artmasına yol açabilir.
Cornell Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre ise deniz seviyesindeki artış muhtemelen çok hızlı olacak ve ülkeleri daha az karada daha fazla insanın görüleceği korkunç bir senaryoyla karşı karşıya getirecek. 2100 yılına kadar karada artan deniz seviyesinden kaçmaya çalışan iki milyar iklim sığınmacısı görülebilir. Bu senaryoya karşı hazırlıklı olmak için araştırmacıların sera gazı seviyelerini kontrol altına alması ve tamamen farklı bir dünyaya hazırlanması yalnızca birkaç örnek.