Deniz Kılınç / İstanbul, 16 Haziran (HNA) – ABD Merkez Bankası’nın (Fed) dün açıkladığı ve son 28 yılın en yükseği olan 75 baz puanlık faiz artışı piyasalarda çalkantıya yol açarken, uzmanlara göre Fed Başkanı Jerome Powell’ın enflasyona karşı umduğu “yumuşak” iniş gecikebilir.
Fed’in uzun zamandır beklenen faiz kararı, Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısının ardından 75 baz puanlık artışla faiz oranının yüzde 1.5-yüzde 1.75’e yükseltilmesiyle sonuçlandı. Söz konusu Fed kararı, 1994 yılından bu yana görülen en yüksek faiz artışı oldu. Toplantının ardından Powell’ın yaptığı konuşma ise piyasalarda bir düşüş dalgası başlattı.
Açıklanan faiz artışının “alışılmadık bir şekilde büyük” olduğunu ve bu tür faiz artışlarının “yaygın” olmasını beklemediğini belirtse de Powell, temmuz ayında da 50 veya 75 baz puanlık faiz artışı gelebileceğini söyledi:
“İlerleme görmek istiyoruz. Enflasyon, düze çıkmadan düşemez. Eğer ilerleme görmezsek, bu duruma tepki vermemiz gerekebilir. Yakında bazı ilerlemeler göreceğiz.”
2022 büyüme öngörüsü yüzde 1.7’ye indi
Fed yetkilileri ayrıca ABD ekonomisi için büyüme öngörülerini mart ayındaki yüzde 2.8 düzeyinden yüzde 1.7’ye düşürdü. Kişisel tüketim harcamaları ile ölçülen enflasyon tahmini de bu yıl için yüzde 4.3’ten yüzde 5.2’ye yükselirken, son dönemde hızla artan gıda ve enerji maliyetlerini içermeyen çekirdek enflasyon oranı bir önceki tahmine göre yüzde 0.2 artışla yüzde 4.3 oldu.
“Genel ekonomik faaliyet, ilk çeyrekteki gerilemenin ardından toparlanıyor gibi görünüyor” denilen Fed açıklaması şöyle devam etti:
“İstihdam son aylarda güçleniyor ve işsizlik oranı düşük kalmaya devam ediyor. Enflasyon, pandemi sebepli arz ve talep dengesizlikleri, yüksek enerji fiyatları ve daha geniş kapsamlı fiyat baskılarına bağlı olarak yüksek kalmayı sürdürüyor.”
Dolarda değer kaybı
İş ödemeleri şirketi Corpay’in baş piyasa stratejisti Karl Schamotta, Fed toplantısı sonrası piyasalardaki dolar satışına dikkat çekti. Schamotta, “Sonuç olarak, Powell şahin beklentilerinin üzerine çıkmayı başaramadı. Piyasa oyuncuları, bugünkü Fed artışını kendi agresif hamleleriyle takip etmesi muhtemel merkez bankaları paralarına yöneliyor” dedi.
Gerçekten de çeşitli para birimlerinin yer aldığı döviz sepeti karşısında dolar, Aralık 2022’den bu yana en yüksek düzey olan 105.79’a kadar yükselmesinin ardından Fed kararından dakikalar sonra yüzde 0.50 düşüşle 104.76’ya geriledi.
Öte yandan, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) Fed toplantısından hemen önce piyasanın bölgedeki parçalanma riskini ele almasını umduğu sürpriz bir toplantıyla dolar, Euro karşısında zayıflamaya başlamıştı. Söz konusu parçalanma riski, ECB’nin para politikalarının Euro Bölgesini oluşturan 19 ülkeyi farklı şekillerde etkileyebileceği endişesini yansıtıyor.
ECB, Fed toplantısından önce yaptığı açıklamada, daha fazla borçlu AB üye ülkesine destek olmak ve parçalanmayı durdurmak için yeni bir politika aracı üzerinde çalıştığını belirtti.
ECB açıklaması ve Fed faiz kararı sonrası dolar üzerinde artan baskılarla Euro, dolar karşısında yüzde 0.36 değer kazanarak 1.0452 dolara yükseldi.
ABD’deki yüksek faiz oranları ve dip yapan Japon tahvil getirilerinin yen üzerindeki baskıyı da artırmasıyla yen, ilk işlem saatlerinde yüzde 1.3 artışla son 24 yılın en düşük düzeyi olan dolar başına 135.60 yene ulaştı.
Sterlin, dolar karşısında Mart 2020’den bu yana gördüğü en düşük düzeyden toparlanarak yüzde 1.71 artışla 1.2202 dolara yükseldi.
Kripto para birimlerinde ise Bitcoin son 18 ayın en düşük düzeyi olan 20 bin 76 dolara düştükten sonra 21 bin 73 dolara çıktı. Bitcoin’deki düşüş, kripto işlemleri platformu Celsius’un para çekme işlemlerini dondurmasıyla birleşerek altcoinlerde de bir düşüş dalgası başlattı.
Uzmanlar ne diyor?
The Financial Times’a konuşan bazı uzmanlar, Fed’in faiz artırımı üzerine şu yorumlar yaptı:
TCW sabit gelir yatırımı yetkilisi Stephen Kane: “Yumuşak iniş olasılığı artık neredeyse sıfıra yakın ve bunun sebebi, belirsiz bir ortam olması ve Fed’in önceliğinin enflasyon olması. Enflasyon, gecikmeli bir gösterge ve (Fed’in) 12-18 aylık bir gecikmeyle çalışan mevcut para politikaları için izlenmesi gereken yöne dair gecikmeli bir gösterge arıyor olması, aşırı sıkılaşma ve bunun getireceği ekonomik gerilemeye neden olur.”
Mastercard baş ABD ekonomisti Michelle Meyer: “Enflasyonda ılımlılık açısından Fed’in yakında bir sonuç görmesi gerekiyor. Bu olmazsa ve enflasyon hızlanmaya devam ederse, Fed daha zor bir pozisyona girecek. Daha hızlı faiz artışı yapması gerekecek ve bu, reel ekonomiye daha fazla zarar verebilir.”
RBC Capital baş ABD ekonomisti Tom Porcelli: “Önümüzdeki birkaç ay içinde fiyatların nereye gideceğini düşünüyorsunuz? Tabi ki daha da yükselecekler. Bu toplantı 75 baz puanlık bir faiz artışı getirdiyse ve yüzde 8.6’lık bir enflasyon oranınız varsa ve enflasyon mevcut durumda yüzde 9’un üzerine çıkarsa Temmuz’da ne olacak sanıyorsunuz? Bu dinamik yaz sonuna kadar devam edebilir ve bu da Fed’in üzerindeki baskıyı artırarak en az eylüle kadar daha agresif hareket etmesine yol açması demek.”
MacroPolicy Perspectives ekonomisti ve eski Fed ekonomisti Julia Coronado: “Powell’ın Fed’in ne kadar memnun olduğu açıklamasına paralel, Fed’in söylediğinden daha da yüksek faiz artışına gitmesi riski var. Ekonomik gerileme riski de kesinlikle artmış durumda çünkü hiçbir şeye tahammül etmiyorlar ve her şeye şahin yönünde tepki verecekler.”