Betam: Yüksek enflasyon asgari ücret artışını büyük ölçüde eritti

Deniz Kılınç / İstanbul, 25 Ağustos (HNA) – Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi’nin (Betam) araştırma sonuçları, yılın ilk yarısında asgari ücrette yapılan artışları “büyük ölçüde erittiğini” ortaya koydu.

Betam Direktörü Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Betam Direktör Yardımcısı Prof. Dr. Ozan Bakış ve Betam Araştırma Görevlisi Hamza Mutluay’dan oluşan Betam ekibinin araştırma notunda, “Asgari ücret artışı, tüketicileri fiyat artışlarına karşı koruyup alım gücünü arttırsa da, veriler son dönemlerde enflasyon oranlarında görülen çarpıcı artışlar sonucunda 2022 yılının ilk yarısında yapılan zammın çok büyük oranda eridiğini gösteriyor” denildi.

Betam notunda, özellikle yoksul kesimin tüketim sepetinde büyük yer kaplayan gıda, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar kaleminde görülen çarpıcı fiyat artışlarının yılın ilk yarısında asgari ücretteki artışı büyük ölçüde erittiğine de dikkat çekilerek, “Hükümet yılın ikinci yarısında asgari ücrette ikinci bir artış yapsa da tek seferlik artış, çalışanların gelirlerindeki erimeyi büyük olasılıkla engelleyemeyecek” uyarısı yapıldı.

Genel fiyat endeksi ile birlikte tüm fiyat kalemlerinde ciddi artışlar gerçekleştiğinin altı çizilen araştırma notunda, Haziran 2021’de 517 TL olan reel asgari ücretin, Haziran 2022’de 435 TL’ye gerilediğinin ve dolayısıyla hanelerin alım güçlerinde ciddi bir kayıp” olduğunun altı çizildi ve şöyle açıklandı:

“Enflasyonun yıkıcı etkisini az da olsa bertaraf etmek için hükümet 1 Temmuz’dan itibaren geçerli olmak üzere asgari ücrette ara zamma gitmiştir. 4,253 TL olan asgari ücret yaklaşık yüzde 30’luk nominal artışla 5,500 TL’ye yükseldi. Yeni asgari ücret artışının Temmuz ayından itibaren geçerli olması sebebiyle henüz elimizde yeterli veri olmadığı için tablo ve grafiklerde kullandığımız verilerin son gözlem noktası Haziran ayıdır. İlerleyen dönemlerde bu yapılan ara zammın etkileri Betam tarafından incelenerek araştırma notu güncellenecektir. Asgari ücret ve altında kazananların ağırlığı asgari ücret ve altında kazananların oranının yıllar içindeki seyrini gösteriyor.

“Yıllar içinde değişkenlik olmakla birlikte, yaklaşık olarak her üç çalışandan birinin asgari ücret veya altında ücret geliri elde ettiği görülmektedir. Kayıt dışı çalışanlar için bu oran çok daha yüksektir (yaklaşık olarak yüzde 60). Öte yandan kayıtlı çalışanlarda ise son yıllarda bu oranın artış eğiliminde olduğu dikkat çekmektedir. 2021 yılında asgari ücret ve altında kazananların oranı toplamda yüzde 33.6, kayıtlı ve kayıt dışı çalışanlarda ise sırasıyla yüzde 29.9 ve yüzde 61’dir. Asgari ücretin kayıt dışı istihdamda bir nevi referans ücret olarak alındığı düşünüldüğünde Türkiye’de ücretli çalışanların büyük bir çoğunluğunun asgari ücret artışlarından önemli ölçüde etkilendiği rahatlıkla söylenebilir.”

Araştırmada elde edilen bulguların, 2022 yılındaki asgari ücret artışının yılın ilk 6 ayında eridiğini ortaya koyduğunun altı çizilen notta, gıda ve enerji krizi ile döviz kuru şokları sonucunda dar gelirlilerin tüketim sepetinde önemli bir yere sahip olan gıda ve konut harcamaları kalemlerinde ilerleyen dönemlerde de artışların körükleneceğine dikkat çekildi ve şu uyarı yapıldı:

“Dolayısıyla hükümet yılın ikinci yarısında asgari ücrette ikinci bir artış yapsa da tek seferlik artış, çalışanların gelirlerindeki erimeyi büyük olasılıkla engelleyemeyecektir. Öte yandan bu denli yüksek bir enflasyonun hâkim olduğu bir dönemde özellikle yoksul ve orta kesime doğrudan gelir destekleri gibi hükümet tarafından sosyal yardımların yapılması, fiyat artışlarına karşı bu kesimlere mensup hanelerin alım güçlerini korumaya yardımcı olacaktır.”